Met het verschijnen van Assassin’s Creed heeft Hollywood wederom geprobeerd een succesvolle game-franchise te vertalen naar het witte doek voor het grote publiek. Of het een succes was laat ik hier even in het midden maar de geschiedenis van verfilmde games is genuanceerd gezegd een canvas geschilderd door een kleuter. Veelal draaide het uit op een fiasco. Wat ik mij afvraag is waarom dat is. Om dit te beantwoorden ga ik een aantal verfilmingen bij langs van spellen waar ik warme herinneringen aan de draag. Vandaag behandel ik één van de eerste games die ik heb gespeeld, Mortal Kombat maar vooral de film uit 1995.

Mijn buurjongen had een pc met computerspelletjes erop. Het was bij hem waar ik voor het eerst kennismaakte met de tijdverslindende en enerverende wereld van het virtueel escapisme. Elke maandagmiddag mochten wij drie uur lang SimCity, DuckTales of een andere DOS-legendes verslinden. Ik dacht dat ik gelukkig was.

Totdat ik ging spelen bij een vriend van mijn broer en geïntroduceerd werd met virtueel geweld. In vergelijking met het onschuldige SimCity was Mortal Kombat een orgie van bloed, adrenaline en ‘net echte’ graphics. De sfeer was voor een negenjarige overdonderend. De fantasierijke karakters als Rayden, Scorpion en natuurlijk de vierarmige Goro spraken tot de verbeelding. Met als gevolg dat mijn broer en ik buiten Mortal Kombatje gingen spelen.

Achteraf bekeken hebben we het verhaal nooit meegekregen want ik speelde vaak Reptille en mijn broer Liu Kang maar we vochten wel samen tegen Goro of andere zelfbedachte vijanden – het spel was ook in het Engels en in de jaren negentig spraken kinderen geen Engels. Begrijpen konden we het ook niet. Rennend en springend deden we de bicycle kick, flying kick en roundhouse kicks. Ik dacht nu werkelijk dat ik gelukkig was.

Totdat ik recentelijk de originele Mortal Kombat film uit 1995 heb gekeken en er achter kwam wat het werkelijke verhaal was. Let wel, die film heb ik moeten kopen. Het kostte mij 9,95. Dat heb ik dus voor jullie over. Dat terzijde, het plot van de film komt redelijk nauw overeen met die van de eerste game en ik moet eerlijk zijn dat, het verhaal is simpel maar dat wil niet zeggen dat het logisch is.

Naast aarde zijn er meerdere, parallelle werelden. Om één van die werelden te veroveren moet je 10x een martial arts toernooi winnen, genaamd Mortal Kombat. De tovenaar Shang Tsung en zijn handlanger prins Goro hebben het toernooi namens ‘the emporer’ – een naamloze slechterik en leider van één van de parallelle werelden – al negen keer gedomineerd. Het is aan de vechters van onze wereld, Sonya, Johnny Cage en Liu Kang om te voorkomen dat Goro Mortal Kombat voor de tiende keer op zijn naam schrijft en de emporer de aarde kan innemen.

Nu is de prijs van het toernooi in de film hetzelfde als in het spel maar waar het in het spel iets is wat je naast je neer kan leggen – immers de game is interactief en de gameplay, karakters en graphics waren gewoon goed – is het in de film een doorn in het oog. Wie heeft bedacht dat je tien keer een toernooi moet winnen? Waarom kan the emporer niet gewoon de aarde innemen – Goro en Shang Tsung zijn immers oppermachtig? Waarom mag Rayden, zelf een halfgod, niet meevechten? De antwoorden op deze vragen zijn verborgen in een soort goedkope mystieke nevelen. Er wordt niet eens gehint naar de mechanismes achter het toernooi en dat baart een ongeloofwaardige wereld. Natuurlijk, fantasyverhalen spelen per definitie met het begrip realisme maar juist wanneer ze geloofwaardig worden verteld is fantasy op zijn best (bijvoorbeeld Game of Thrones).

Ook de redenen waarom de karakters tot belangrijke keuze komen, worden ongeloofwaardig gebracht. Neem bijvoorbeeld Liu Kangs motivatie om deel te nemen aan het toernooi. Aan het begin van de film droomt hij over een gevecht tussen zijn broertje en Shang Tsung. Zijn broertje delft het onderspit en verliest zijn leven, Shang Tsung kijkt de camera in en zegt: “you’re next”. Liu Kang schrikt wakker, hij staat op en leest een fax waarop verzocht wordt naar huis te komen. Hij is aanvankelijk weggevlucht van huis naar de VS omdat hij Mortal Kombat maar onzin vindt. Eenmaal thuis blijkt zijn broertje echt doodgeslagen. In gesprek met zijn opa zegt Liu Kang dat zijn opa zijn broertjes hoofd met onzin heeft gevuld. Vervolgens zegt zijn opa dat hij het zelf wel gelooft en ineens gelooft Liu Kang hem ook en wil hij meedoen met het toernooi.

Nou, dit is op zijn minst verrassend te noemen. Het ene moment beschuldigt Liu Kang impliciet zijn opa ervan dat hij zijn broertje de dood in heeft gejaagd en het moment erna, zonder dat opa met overtuigend bewijs dat hem vrij pleit, is alles pais en vree tussen kleinzoon en grootvader. Sterker nog, doet Liu Kang mee met het toernooi. Verdomme, Liu Kang! Je bent zelfs weggevlucht naar de andere kant van de oceaan en nu word je overtuigd door iets belachelijks.

Waar het missen van context een ongeloofwaardige wereld schiep maakt het missen van een realistische motivatie de karakters eendimensionaal. In plaats van dat je de hoofdpersonen beter leert kennen en sympathie voor ze ontwikkelt worden ze juist lachwekkend van aard.

Kijk bijvoorbeeld naar Johnny Cage’s reden om mee te doen met Mortal Kombat. Hij is een acteur in Martial Arts films. Hij schijnt daadwerkelijk een sublieme vechter te zijn maar de media schilderen hem af als een phony. Na de opnames van een scene komt er een man die Cage vertelt over een toernooi waarin hij zich kan laten meten met de besten. Zonder zich verder te informeren laat ook Cage alles achter en gaat hij mee naar het eiland. Het is bizar hoe makkelijk de Aardse vechters zich laten overtuigen.

Het enige positieve aan Cage is dat hij de meest clowneske van de drie krijgers is. Niet dat de humor in de film hoogdravend is maar de slapstick – zo struikelt Cage als hij een boot afstapt en botst zijn rijke levensstijl met die van Sonya en Liu Kang – is af en toe best grappig.

Dat valt niet te zeggen van Sonya, zij is immers alleen maar bloedserieus. Als de kijker kennismaakt met Sonya zegt haar politiepartner Jaxx tijdens een missie tegen haar: “Trust me”. Waarop zij antwoord: “There’s only one person I trust on this planet, and you’re talking to her”. Het is zo’n verschrikkelijke cliché opmerking. Daarnaast is het zo raar om te zeggen tijdens een missie met een makker. Dit blijkt echter nog maar het begin van een stortvloed van slechte tot matige dialogen. Vooral Rayden is een meester van de nutteloze opmerkingen.

Ja, die halfgod is me er eentje. Deze blanke man, behoed met een traditionele Vietnamese Nón lá is de van mentor voor Cage, Sonya, Liu Kang. Wanneer hij weer zijn wijsheid deelt met de Aardse vechters kijkt hij immer sluiks onder zijn hoed en fluistert hij, bijvoorbeeld:

“[The] essence of Mortal Kombat is not death, but life”

alsof hij een diepgaand adagium achter het toernooi opvist. Maar is dat de essentie van Mortal Kombat? Is de crux niet niet een vreemd interplanetair spel om andere werelden te veroveren door de tegenstanders dood te slaan?

Ook richting het einde, wanneer Johnny Cage met een plan komt om prins Goro te verschalken komt er zo’n, bijna vreemd stukje dialoog te pas:

“Johnny Cage: ‘This is our tournament, remember? Mortal Kombat. We fight it.’

Rayden: ‘Good, At last one of them has understood.’”

Hoezo! Er was nooit sprake van dat het anders was. Alle drie vechten ze vanaf moment één met vrij veel overgave tegen Scorpion, Sub Zero en de andere onderdanen van de de emporer. Waarom begrijpen ze dat dan nu pas? Volgens mij hebben ze het de hele tijd al door.

Rayden is niet de enige die nogal gulzig strooit met compleet onzinnige oneliners, maar de zijnen verzorgen het vaakst een lach op mijn gezicht, al zal dat niet de bedoeling zijn geweest.

Echter, het meest lachwekkende moment doet zich wanneer de vierde Aardse vechter wordt doodgeslagen in de ring door Goro. Zowel Cage als Sonya schreeuwen een hartverscheurend ‘Noooooooo’ uit in al hun verslagenheid. Op zich niets mis mee, het zou een extra dimensie moeten geven aan de wraak op de prins, ware het niet dat deze man nauwelijks geïntroduceerd is in de film en de relatie tussen Cage, Sonya en hem totaal onderbelicht is. Het gevolg is wederom een ongeloofwaardige reactie en dat doet de karakters geen goed.

Zowel het narratief als de karakters en de dialogen laten dus te wensen over. Het belangrijkste is echter de actie, immers, Mortal Kombat is een vechtfilm. Ik neem in acht dat deze film al 22 jaar oud is dus de actie zal er niet zo goed uit zien als in hedendaagse films. Echter, de jaren negentig zijn niet de jaren dertig en vechtscènes zijn in die vijftig jaar al een behoorlijke transformatie ondergegaan. Vechtfilms uit de jaren negentig hebben doorgaans toch redelijk de tand des tijd doorstaan.

Met dat in het achterhoofd kan ik zeggen dat de actie behoorlijk beroerd is. De gevechten zien er nep uit, alle actie wordt in slow motion gefilmd en de ondersteunende jaren ’90 house doet het ook niet goed. Er worden nutteloze radslagen en salto’s uitgevoerd wanneer de vijanden een kamer komen binnenlopen. Het is allemaal over de top, niet mooi gefilmd en zwak neergezet.

Het lijkt flauw om een film van 22 jaar oud neer te sabbelen in een onbekend gamesblog. En dat is het ook wel. Maar er is een reden voor.

Mortal Kombat beschouwd als enkel een film is behoorlijk zwak. Op eigenlijk alle fronten faalt het op spectaculaire, lachwekkende wijze. De dialogen zijn tenenkrommend, de actie – zeker voor een actiefilm – is saai en over de top, en karakters eendimensionaal. Maar hoe staat de zwakte van film in relatie tot het spel?

Dan komen we toch uit bij het verhaal. Bij het spel werd er iets meer achtergrond geschetst waardoor het beter uit de verf komt. Desondanks blijft het flinterdun. Bij de game maakt dat echter niet uit. Zoals gezegd, gameplay, graphics en kleurrijke karakters verbloemen een matig narratief.

Vervolgens zijn er drie conclusies te trekken. Ten eerste, sommige verhalen in games zijn niet geschikt om te verfilmen. Domweg omdat een spel goed is wil niet zeggen dat het verhaal goed. Verfilming van een straf spel is dus niet per definitie een goed idee. Maar, en zo komen we bij de tweede conclusie, een goede film behoeft echter helemaal niet altijd een goed plot te hebben. Kijk naar bijvoorbeeld Boyhood, de dialogen, de karakters en de beelden maken het een ijzersterke film maar een echte spanningsboog is ver te zoeken. De game heeft dat op een totaal andere manier ook. Gameplay. graphics en karakters maken het een puik spel. Had de film leuke dialogen, fijne actie en geloofwaardige karakters gehad dan had, ondanks het verhaal, de film echt wel vermakelijk kunnen zijn.

En zo geraken we bij conclusie drie, de belangrijkste in mijn optiek. De film is slecht omdat gamers niet serieus werden genomen. Filmmakers zijn in de veronderstelling dat herkenning van elementen uit een spel voldoende zijn om een gamer te bekoren. Er wordt geen tijd of geld gespendeerd om de intensiteit, sfeer of achtergrond die een game een topper maakt naar het witte doek te kopiëren omdat er vanuit wordt gegaan dat het idee om Liu Kang of Goro in het ‘echt’ te zien voldoende is om winst te maken.

Het is volgens mij die achterliggende gedachte – je kan het arrogantie noemen – die van Mortal Kombat zo’n zwak product maakt. Het lijkt een ziekte te zijn waar meerdere gameverfilmingen onder leiden, al moeten we dat nog bezien. De volgende film die ik behandel is Max Payne.